Jeżeli jesteś osobą niepełnosprawną lub utrzymujesz osobę niepełnosprawną, sprawdź, czy poniesione przez Ciebie koszty na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych mogą być odliczone od podatku dochodowego od osób fizycznych. Jeżeli tak, to możesz je rozliczyć przy wyliczaniu PIT.

Uwaga!
Każda ulga podatkowa to przywilej, z którego możesz skorzystać wyłącznie wtedy, gdy wypełnisz wszystkie warunki. Urząd skarbowy ma prawo skontrolować prawidłowość dokonanych odliczeń.

Wyjaśnienie najistotniejszych pojęć

Osoba niepełnosprawna — to osoba, która posiada jedno z poniższych:

• orzeczenie przyznające rentę z tytułu częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową, rentę socjalną
• decyzję o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, wydane na podstawie odrębnych przepisów
• decyzję o niepełnosprawności, wydane przez właściwy organ na bazie przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r.
• decyzję o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności

Osoba niepełnosprawna pozostająca na utrzymaniu podatnika — to macocha, synowe, rodzice, ojczym, dzieci obce przyjęte na wychowanie, zięciowie, dzieci własne, rodzeństwo, rodzice współmałżonka, pasierbowie, dzieci przysposobione, współmałżonek, jeżeli pozostają na utrzymaniu podatnika, są osobami niepełnosprawnymi, a ich dochody nie przewyższają w roku fiskalnym sumy 9120 zł.

Osoba niepełnosprawna zaliczona do II grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności albo całkowitą niezdolność do pracy.

Osoba niepełnosprawna zaliczona do I grupy inwalidzkiej — to osoba, w stosunku do której orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo znaczny stopień niepełnosprawności.

Poniesione koszty uprawniające do odliczeń

Nie każdy poniesiony koszt dotyczący osoby niepełnosprawnej upoważnia do odliczeń w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Potrąceniu podlegają tylko te wydatki poniesione przez osobę niepełnosprawną lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną, które zostały określane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych oraz wydatki na cele rehabilitacyjne.

Koszty uprawniające do odliczeń dzielą się na:

• koszty nielimitowane (odliczeniu podlega cała wydatkowana suma)
• koszty limitowane (wartość przysługującego odliczenia liczy się z uwzględnieniem "dolnego" lub "górnego" limitu kwotowego)

Koszty nielimitowane — należą do nich koszty poniesione na:

• kupno pomocy, wydawnictw, materiałów szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
• wyposażenie i adaptację mieszkań oraz budynków mieszkalnych, adekwatnie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
• odpłatny pobyt na turnusie rehabilitacyjnym
• opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w czasie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa
• odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne, zakładach opiekuńczo-leczniczych, zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych, pobyt w zakładzie terapii leczniczej, odpłatny pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego
• odpłatny, konieczny przewóz na wymagane zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:
  • osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego
  • osoby niepełnosprawnej zaliczonej do II lub I grupy inwalidztwa oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16, również innymi niż karetka środkami przewozu sanitarnego
• odpłatne przewozy środkami przewozu publicznego powiązane z pobytem:
  • pielęgnacyjno-opiekuńczych, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, zakładach rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych
  • na turnusie rehabilitacyjnym
  • na koloniach i obozach dla młodzieży i dzieci niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25-tego roku życia
• zakup i naprawę narzędzi technicznych, indywidualnego sprzętu, urządzeń ułatwiających wykonywanie czynności życiowych oraz niezbędnych w rehabilitacji, adekwatnie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego
• przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
• opłacenie tłumacza języka migowego
• obozy i kolonie dla młodzieży i dzieci niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia

Wydatki ograniczone limitami — należą do nich wydatki poniesione na:

• utrzymanie przez osoby niewidome zaliczone do II lub I grupy inwalidztwa psa przewodnika - maksymalna kwota ulgi w roku podatkowym wynosi 2280 zł
• korzystanie z samochodu osobowego stanowiącego własność lub współwłasność podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do II lub I grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16. roku życia lub osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, na potrzeby związane z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - maksymalna kwota ulgi w roku podatkowym wynosi 2280 zł
• opłacenie przewodników osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa – maksymalna kwota ulgi w roku podatkowym wynosi 2280 zł
• leki, jeśli lekarz specjalista ustali, że osoba niepełnosprawna powinna używać określone leki stale lub czasowo. W tym wypadku odliczeniu podlegają wydatki w wartości będącej różnicą pomiędzy kosztami faktycznie poniesionymi w danym miesiącu a kwotą 100 zł

Pamiętaj!
Przedstawiony katalog wydatków (zarówno nielimitowanych jak i limitowanych) ma charakter zamknięty. Znaczy to, że potrąceniu podlegają jedynie te wydatki, jakie zostały w nim wyszczególnione. W rezultacie nie można odliczyć kosztów połączonych np. z dojazdem własnym autem na badania lekarskie lub opłaceniem wizyty lekarskiej. Potrąceniu nie podlegają też wydatki (chociażby podane w katalogu), które w pełni zostały opłacone ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych albo w pełni były zwrócone podatnikowi w jakieś postaci.

Dokumentowanie wydatków uprawniających do potrąceń

Wysokość kosztów wyznacza się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Może to być rachunek, faktura, potwierdzenie przelewu bankowego, dowód wpłaty na poczcie, o ile wynika z nich ile, za co, kto, kiedy zapłacił. Jedynie w wypadku wydatków ograniczanych limitami związanych z:

• używaniem samochodu osobowego w związku z koniecznym przewozem na konieczne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa albo niepełnosprawnego dziecka, które nie ukończyło 16. roku życia
• opłaceniem przewodników osób niewidomych zaliczonych do I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa
• utrzymaniem psa przewodnika przez osoby niewidome zaliczone do I lub II grupy inwalidztwa

nie jest konieczne posiadanie dowodów potwierdzających wartość wydatków. Nie oznacza to jednak, iż tego typu koszty wolno potrącić bez uprzedniego ich poniesienia. Przesłanką wykorzystania ulgi rehabilitacyjnej jest bowiem poniesienie wydatków na cele rehabilitacyjne lub kosztów ułatwiających wykonywanie czynności życiowych.

Bardzo ważne!
Brak ustawowego wymogu dokumentowania wartości określonych kosztów rachunkiem, fakturą lub innym dowodem nie pozbawia urzędu skarbowego prawa do zwrócenia się do osoby, która skorzystała z odliczenia, o wykazanie, że wypełnia wszelkie warunki do zastosowania potrącenia oraz że dany nakład pieniężny został przez nią w rzeczywistości poniesiony. Organ podatkowy dokonuje tego w ramach czynności sprawdzających lub w toku prowadzonego postępowania podatkowego.

Jeśli skorzystałeś z odliczenia, a po przekazaniu PIT-a rocznego zorientujesz się, że nie posiadasz dowodów potwierdzających prawo do potrącenia podatkowego, powinieneś jak najszybciej przesłać poprawkę deklaracji podatkowej.

Jaką wartość możesz potrącić?

W przypadku wydatków:

1. ograniczonych "górnym" limitem kwotowym - potrącasz kwotę rzeczywiście poniesioną, nie wyższą niż limit wskazany w ustawie
2. na leki - potrącasz różnicę między wydatkami rzeczywiście wydatkowanymi w danym miesiącu, a kwotą 100 zł
3. nielimitowanych - odliczasz kwotę faktycznie poniesioną
4. w części sfinansowanych (dofinansowanych) ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz kosztów zwróconych podatnikowi w jakieś formie - potrącasz różnicę pomiędzy wydatkami faktycznie poniesionymi, a sumą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakieś formie

Tryb dokonywania odliczeń

Odliczenia masz prawo dokonać:

• od dochodu podlegającego opodatkowaniu na regułach ogólnych z użyciem skali podatkowej
• od przychodu podlegającego opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych

Potrącenia wykazujesz w formularzu podatkowym PIT-36 lub PIT-28 lub PIT-37, do którego (których) załączasz załącznik PIT/O (informacja o potrąceniach). Potrąceniu od dochodu ulegają te wydatki, jakie nie były zaliczone do kosztów pozyskania przychodów, nie zostały odliczone na bazie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, nie zostały zwrócone w jakieś formie. I na odwrót, potrąceniu - na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne - podlegają wyłącznie te wydatki, które nie zostały odliczone od dochodu lub zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Jeśli w roku fiskalnym, pośród wyżej wskazanych dochodów (przychodów), dostałeś dochody (przychody) z najmu lub umów o podobnym charakterze, pozarolniczej działalności gospodarczej, to z ulgi rehabilitacyjnej możesz skorzystać już w trakcie roku podatkowego, tj. przy liczeniu ryczałtu lub zaliczki ("ostatecznego" rozliczenia dokonujesz jednak w zeznaniu podatkowym).

Uwaga!
Wartość należnej ulgi, w części w jakiej nie znalazła pokrycia w Twoich dochodach (przychodach) w danym roku fiskalnym, nie podlega potrąceniu w następujących latach.

Adekwatnie do rozstrzygnięć ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, na prośbę podatnika, może, w związku z poniesionymi wydatkami uprawniającymi do odliczenia rehabilitacyjnego:

• ograniczyć pobór wpłat na podatek, o ile podatnik wykaże, że zaliczki ustalone zgodnie z zasadami określonymi w ustawach podatkowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu prognozowanego na dany rok fiskalny
• zwolnić płatnika z obowiązku naliczenia podatku, jeżeli podatnik udowodni, iż potrącony podatek byłby zbyt wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy